Ustawa sieciowa 2026: co realnie zmienia dla deweloperów OZE

Od kiedy obowiązuje ustawa sieciowa

Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw została ogłoszona 15 kwietnia 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 516) i zgodnie z jej art. 38 weszła w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia, czyli 30 kwietnia 2026 r.

Nie wszystkie przepisy zaczęły obowiązywać w tym dniu. Art. 38 pkt 2 odrębnie odsuwa wejście w życie części przepisów przejściowych - w tym art. 9 ust. 1, 3, ust. 4 pkt 1 i ust. 5 oraz art. 11 ust. 1, 3 i ust. 4 pkt 1 i 3 - na termin sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia. To właśnie te jednostki regulują obowiązki podmiotów, które miały warunki przyłączenia albo umowę jeszcze przed nowelizacją, więc rozróżnienie obu dat ma dla nich bezpośrednie znaczenie.

Zmiany dotyczą przyłączeń do sieci elektroenergetycznej o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV, czyli praktycznie każdego projektu wielkoskalowego: farm fotowoltaicznych, wiatrowych, magazynów energii i instalacji biogazowych. Poza zakresem nowych obowiązków zabezpieczeniowych pozostają inwestycje realizowane na podstawie ustawy o obiektach energetyki jądrowej i ustawy o morskich farmach wiatrowych (art. 7 ust. 2j), a przepisów o zabezpieczeniu nie stosuje się do instalacji niezbędnych dla zasilania kolejowej sieci trakcyjnej (art. 7 ust. 8c10).

Ile wynosi zabezpieczenie umowy o przyłączenie

Zabezpieczenie wykonania zobowiązań z umowy o przyłączenie wynosi 30 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej w zakresie wartości nieprzekraczającej 100 MW oraz 60 zł za każdy kilowat w zakresie wartości przekraczającej 100 MW, jednak nie więcej niż 12 000 000 zł (art. 7 ust. 8c1).

To najczęściej mylona część nowelizacji. Stawka nie jest wybierana zależnie od wielkości projektu, tylko naliczana progowo: pierwsze 100 MW zawsze po 30 zł za kW, a dopiero nadwyżka po 60 zł za kW. Dla projektu 20 MW zabezpieczenie wynosi więc 600 000 zł, a dla projektu 150 MW nie 9 mln zł (150 MW razy 60 zł), lecz 6 mln zł: 3 mln zł za pierwsze 100 MW plus 3 mln zł za pozostałe 50 MW. Sufit 12 mln zł zaczyna realnie ograniczać kwotę dopiero przy mocy około 250 MW.

Jeżeli podmiot ubiegający się o przyłączenie już dysponuje mocą przyłączeniową, zabezpieczenie składa się wyłącznie od przyrostu tej mocy (art. 7 ust. 8c1 zdanie drugie). Rozbudowa istniejącego przyłącza jest więc traktowana inaczej niż projekt zupełnie nowy.

• Kaucja wniesiona na oprocentowany rachunek bankowy prowadzony dla przedsiębiorstwa energetycznego, do którego sieci podmiot się przyłącza (art. 7 ust. 8c2 pkt 1).
• Gwarancja ubezpieczeniowa albo bankowa (art. 7 ust. 8c2 pkt 2).
• Poręczenie spółki dominującej z grupy kapitałowej, które wymaga dołączenia oświadczenia w formie aktu notarialnego o poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 par. 1 pkt 5 Kodeksu postępowania cywilnego (art. 7 ust. 8c2 pkt 3).
• Podmiot udzielający gwarancji lub poręczenia musi być instytucją rozwoju albo mieć siedzibę w UE lub EFTA i aktualny rating co najmniej Fitch BBB, Moody's Baa2 albo Standard & Poor's BBB, nadany lub podtrzymany nie wcześniej niż w ciągu ostatnich 18 miesięcy (art. 7 ust. 8c4 i 8c5).
• Gwarancja lub poręczenie obejmuje pozostały okres ważności warunków przyłączenia, a po zawarciu umowy - okres 120 dni po wydaniu ostatecznego pozwolenia na użytkowanie (art. 7 ust. 8c3).

Ile masz czasu na złożenie zabezpieczenia

Zabezpieczenie składa się nie później niż 14 dni po dniu zawarcia umowy o przyłączenie, pod rygorem wygaśnięcia umowy z mocy prawa (art. 7 ust. 8c9).

To najkrótszy i najbardziej bezwzględny termin w całej nowelizacji. Wygaśnięcie następuje z mocy prawa, więc nie wymaga oświadczenia operatora ani decyzji organu - upływ terminu wystarcza. Przy zabezpieczeniu liczonym w milionach złotych i formach wymagających udziału banku, ubezpieczyciela albo notariusza dwa tygodnie oznaczają, że ustalenia z instytucją finansującą trzeba mieć domknięte przed podpisaniem umowy, nie po nim.

Kiedy zabezpieczenie wraca, a kiedy przepada

Zabezpieczenie podlega zwrotowi w terminie 30 dni od zdarzeń wymienionych w art. 7 ust. 8c6, między innymi od zrealizowania wszystkich zobowiązań z umowy, od rezygnacji z warunków przyłączenia oraz od odmowy zawarcia umowy z powodu braku warunków technicznych lub ekonomicznych. Przy kaucji zwrot obejmuje odsetki równe oprocentowaniu rachunku (art. 7 ust. 8c7).

Przy rozwiązaniu lub odstąpieniu od umowy na wniosek inwestora przedsiębiorstwo energetyczne zatrzymuje część zabezpieczenia, a jej wysokość rośnie wraz z czasem, w którym miejsce w sieci było zajęte (art. 7 ust. 8c6 pkt 5).

Zabezpieczenie nie podlega zwrotowi w ogóle, jeżeli inwestor nie wystąpi o zawarcie umowy albo odmówi jej zawarcia w okresie ważności warunków przyłączenia, a także przy rozwiązaniu lub odstąpieniu od umowy później niż 36 miesięcy od jej zawarcia (art. 7 ust. 8c8).

• Wniosek złożony do 6 miesięcy od zawarcia umowy: przedsiębiorstwo zatrzymuje lub realizuje 10 procent zabezpieczenia.
• Powyżej 6 do 12 miesięcy: 25 procent.
• Powyżej 12 do 24 miesięcy: 50 procent.
• Powyżej 24 do 36 miesięcy: 75 procent.

Mam warunki przyłączenia sprzed nowelizacji - co się dla mnie zmienia

Ustawa nie pozostawia dotychczasowych warunków i umów bez zmian, ale traktuje je łagodniej niż projekty zupełnie nowe. Poniższe warianty pochodzą z art. 9 i art. 11 nowelizacji - zależnie od tego, co dokładnie posiadał podmiot przed wejściem ustawy w życie, zmienia się zarówno kwota, jak i termin.

Jest tu jedna kwestia, której nie rozstrzygamy i którą warto skonsultować z prawnikiem przy konkretnym projekcie. Art. 9 ust. 1 i art. 11 ust. 1 oraz 3 wchodzą w życie sześć miesięcy od ogłoszenia (art. 38 pkt 2), a jednocześnie zawarte w nich terminy liczone są od dnia wejścia w życie ustawy. Zestawienie obu przepisów wymaga wykładni, a od jej wyniku zależy realna długość terminu na wpłatę.

• Warunki przyłączenia bez zawartej umowy: zabezpieczenie w wysokości 1/4 kwoty z art. 7 ust. 8c1, zaliczane na poczet opłaty przyłączeniowej (art. 11 ust. 1).
• Umowa już podpisana, termin przyłączenia później niż 3 lata od wejścia ustawy w życie: 1/4 kwoty z art. 7 ust. 8c1, termin 6 miesięcy od wejścia ustawy w życie, nie 14 dni jak w trybie podstawowym (art. 11 ust. 3).
• Skutek uchybienia terminowi zależy od sytuacji: warunki bez umowy - warunki przyłączenia tracą ważność; nierozpatrzony wniosek - wniosek zostaje bez rozpatrzenia; zawarta umowa - umowa wygasa z mocy prawa (art. 11 ust. 4).
• Zaliczka to osobny obowiązek, nie zabezpieczenie (art. 9). Warunki ważne jeszcze co najmniej 6 miesięcy po wejściu ustawy, bez zawartej umowy: uzupełnienie zaliczki w terminie 6 miesięcy (art. 9 ust. 1 pkt 2). Wniosek nierozpatrzony, zaliczka dotąd niewymagana: 60 dni. Wniosek nierozpatrzony, zaliczka już wymagana: 30 dni od otrzymania warunków przyłączenia (art. 9 ust. 2 pkt 2 i 3).

Kiedy umowa o przyłączenie wygasa z mocy prawa

To jest rdzeń nowelizacji i odpowiedź ustawodawcy na projekty rezerwujące moc bez realnego rozwoju. Umowa o przyłączenie, elastyczna umowa o przyłączenie albo konfigurowalna umowa o przyłączenie, dotyczące instalacji przyłączanej do sieci o napięciu wyższym niż 1 kV, wygasają z mocy prawa, jeżeli inwestor nie zawiadomi operatora o uzyskaniu ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę w terminach z art. 7 ust. 2a.

Progi nie dotyczą całości instalacji, a określonego jej udziału, i różnią się między technologiami. Warto zwrócić uwagę, że dla magazynów energii wymagane jest spełnienie dwóch warunków jednocześnie: mocy i pojemności.

• 24 miesiące od zawarcia umowy: pozwolenie na budowę modułów fotowoltaicznych i przekształtników w zakresie co najmniej 80 procent mocy zainstalowanej objętej umową (art. 7 ust. 2a pkt 1 lit. a).
• 24 miesiące: dla magazynów energii z bateryjnymi zasobnikami i współpracujących przekształtników - co najmniej 80 procent mocy zainstalowanej ORAZ 80 procent pojemności objętych umową.
• 24 miesiące: dla urządzeń odbiorczych - co najmniej 50 procent mocy zainstalowanej objętej umową.
• 36 miesięcy: turbiny wiatrowe w zakresie co najmniej 80 procent mocy zainstalowanej (art. 7 ust. 2a pkt 2 lit. a).
• 36 miesięcy: instalacje biogazowe i biogazu rolniczego w zakresie co najmniej 80 procent mocy zainstalowanej, a także posadowienie transformatorów i rozdzielni elektroenergetycznych.
• 60 miesięcy: instalacje i obiekty niezbędne dla zasilania kolejowej sieci trakcyjnej.

Co jeśli opóźnienie nie jest z Twojej winy

Ustawa przewiduje zamkniętą listę okoliczności, przy których umowa nie wygasa mimo niedotrzymania terminu (art. 7 ust. 2b). Dla polskich realiów najistotniejsza jest ostatnia pozycja: przewlekłość postępowań administracyjnych, w tym opóźnienia w wydawaniu decyzji, pozwoleń, uzgodnień lub opinii.

Ta przesłanka ma jednak warunek, który zmienia ją z tarczy w obowiązek dokumentacyjny. Działa tylko wtedy, gdy podmiot przyłączany dochował należytej staranności w zakresie terminowego składania wniosków i uzupełnień. W praktyce oznacza to, że wykazanie opóźnienia urzędu wymaga posiadania dowodów na własną terminowość: dat złożenia wniosków, potwierdzeń nadania, terminów odpowiedzi na wezwania do uzupełnień. Projekt, w którym tej dokumentacji nie prowadzono systematycznie, może mieć realne opóźnienie po stronie organu i nie być w stanie tego udowodnić.

Procedura jest sformalizowana - poniżej kolejne kroki i terminy z art. 7 ust. 2c-2i.

• Oświadczenie o okolicznościach: inwestor dołącza dokumenty i wskazuje okres niezbędny do spełnienia wymagań, maksymalnie 24 miesiące (art. 7 ust. 2c pkt 2).
• Operator odpowiada w terminie 60 dni (art. 7 ust. 2d).
• Po upływie wskazanego okresu: 30 dni na złożenie oświadczenia o spełnieniu wymagań; brak oświadczenia w terminie oznacza wygaśnięcie umowy z mocy prawa (art. 7 ust. 2e i 2f).
• Ścieżka przedłużenia terminu na wniosek (niezależna od powyższej): operator wydłuża termin o maksymalnie 24 miesiące, pod warunkiem kompletnego wniosku i dodatkowego zabezpieczenia 60 zł za kilowat mocy przyłączeniowej, nie więcej niż 12 000 000 zł. Wniosek jednokrotny (art. 7 ust. 2h i 2i).

Jak długo ważne są teraz warunki przyłączenia

Warunki przyłączenia do sieci elektroenergetycznej są ważne jeden rok od dnia ich doręczenia, wcześniej były ważne dwa lata (art. 7 ust. 8i pkt 2). Dla sieci ciepłowniczej, gazowej i wodorowej pozostały dwa lata.

Wyjątki utrzymują dłuższe okresy tam, gdzie cykl inwestycyjny jest z natury dłuższy: warunki dla instalacji zasilających kolejową sieć trakcyjną są ważne dwa lata, a warunki dla morskich farm wiatrowych i inwestycji w obiekty energetyki jądrowej - dziesięć lat.

Nowelizacja dokłada przy tym coś, co działa na korzyść inwestora. W okresie ważności warunki przyłączenia wraz z projektem umowy stanowią warunkowe zobowiązanie przedsiębiorstwa energetycznego do zawarcia umowy o przyłączenie (art. 7 ust. 8i1). Zmiana warunków na wniosek inwestora jest dopuszczalna, ale w zakresie lokalizacji ograniczona do obszaru gminy, na terenie której obiekt ma być zlokalizowany, albo gmin bezpośrednio sąsiadujących (art. 7 ust. 8i2).

Nowa opłata za wniosek i wyższa zaliczka

Poza zabezpieczeniem nowelizacja wprowadza odrębną, bezzwrotną opłatę za samo złożenie wniosku. Wynosi 1 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej określonej we wniosku, nie więcej niż 100 000 zł (art. 7 ust. 8b1). Wnosi się ją odrębnie dla każdego miejsca przyłączenia wskazanego we wniosku, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia, a dowód wniesienia dołącza się do wniosku (art. 7 ust. 8b2).

Zaliczka na poczet opłaty za przyłączenie wynosi 60 zł za każdy kilowat mocy przyłączeniowej wskazanej we wniosku (art. 7 ust. 8a), a jej górny limit został podniesiony z 3 000 000 zł do 6 000 000 zł (art. 7 ust. 8b). Podobnie jak przy zabezpieczeniu, gdy podmiot już dysponuje mocą przyłączeniową, zaliczkę wnosi się jedynie od przyrostu.

Jest tu detal proceduralny o realnym wpływie na harmonogram: terminy, w których operator ma rozpatrzyć wniosek, liczone są od dnia wniesienia zaliczki na wskazany rachunek, a nie od dnia złożenia wniosku (art. 7 ust. 8g1). Zwłoka w przelewie przesuwa cały zegar.

Dla wniosków złożonych przed wejściem nowelizacji w życie i jeszcze nierozpatrzonych opłatę za wniosek wnosi się w terminie 60 dni od wejścia ustawy w życie, a bieg terminu rozpatrzenia ulega zawieszeniu do dnia wniesienia opłaty, nie dłużej niż na 60 dni. Brak opłaty oznacza pozostawienie wniosku bez rozpatrzenia (art. 10).

Co to zmienia w wycenie i sprzedaży projektu

Dla obrotu projektami najważniejsza konsekwencja nie jest kosztowa, a informacyjna. Do tej pory warunki przyłączenia i umowa przyłączeniowa były w due diligence przede wszystkim dowodem, że projekt ma dokąd oddać energię. Po nowelizacji ten sam komplet dokumentów niesie dodatkowo zestaw terminów i kwot, których niedotrzymanie skutkuje wygaśnięciem z mocy prawa, a nie jedynie ryzykiem sporu.

Kupujący będzie więc pytał o rzeczy, o które wcześniej nie musiał pytać: kiedy dokładnie zawarto umowę i który z terminów z art. 7 ust. 2a biegnie, czy zabezpieczenie zostało złożone i w jakiej formie, czy skorzystano już z jednokrotnej możliwości przedłużenia terminu, oraz czy prowadzona jest dokumentacja pozwalająca powołać się na przewlekłość postępowań. Projekt z tym samym pozwoleniem na budowę może dziś mieć różną wartość zależnie od odpowiedzi na te pytania.

Na platformaoze.com przyłączenie jest badane w ramach due diligence na bazie dokumentacji sprzedającego, w pokoju danych z rejestrem dostępu, po akceptacji NDA online. Zakres badania opisuje cennik usług, a projekty z jawnym kosztem przyłączenia w teaserze przeglądniesz na giełdzie projektów OZE. Sam proces krok po kroku wyjaśnia strona jak działa platforma.

Czego ten artykuł nie rozstrzyga

Tekst opisuje treść przepisów i podaje jednostki redakcyjne, żeby każdą liczbę można było sprawdzić w Dzienniku Ustaw. Nie jest opinią prawną i nie zastępuje analizy konkretnego przypadku.

Trzy rzeczy wymagają wykładni albo indywidualnej oceny i celowo ich tu nie zamykamy. Pierwsza to relacja między odroczonym wejściem w życie części przepisów przejściowych (art. 38 pkt 2) a terminami liczonymi w nich od dnia wejścia ustawy w życie. Druga to kwalifikacja konkretnej sytuacji do jednego z wariantów art. 9 i art. 11, bo od niej zależy zarówno kwota, jak i termin, a warianty się nie pokrywają. Trzecia to ocena, czy w danym projekcie dokumentacja rzeczywiście pozwoli wykazać należytą staranność przy powołaniu się na przewlekłość postępowań.

Przy kwotach zabezpieczenia sięgających kilku milionów złotych i sankcji w postaci wygaśnięcia umowy z mocy prawa te trzy pytania warto zadać doradcy nad konkretnymi dokumentami, a nie rozstrzygać z artykułu.

Najczęstsze pytania

Źródła i podstawy

• Ustawa z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 516, ogłoszona 15 kwietnia 2026 r.)
• Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. 2026 poz. 43), art. 7 w brzmieniu nadanym nowelizacją
• Komunikaty OSD i OSP o zmianach w procesie przyłączania obowiązujących od 30 kwietnia 2026 r.

Materiał edukacyjny platformaoze.com. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej; szacunki i przykłady oznaczono w tekście. Weryfikacja merytoryczna: Redakcja platformaoze.com.